وبلاگ
تحلیل پیشگویانه در هوش تجاری چیست؟ کاربردها و مزایا
مسیر کامل
مسیر آموزشی «هوش تجاری (BI)»
اگر میخواهید هوش تجاری را از مفاهیم پایه تا معماری داده، داشبورد، پیادهسازی سازمانی و کاربردهای هوش مصنوعی یاد بگیرید، مسیر زیر را بهترتیب دنبال کنید.
مرحله ۱ — مبانی و مفاهیم هوش تجاری
- هوش تجاری (BI) چیست و چگونه به تصمیمگیری دادهمحور در سازمان کمک میکند؟
- اجزای هوش تجاری (BI) چیست و چگونه در کنار هم کار میکنند؟
- مزایا و کاربردهای هوش تجاری (BI)؛ چرا سازمانهای دادهمحور موفقتر هستند؟
- تفاوت BI، Business Analytics و Data Analytics چیست؟
- تفاوت BI و Data Mining؛ مقایسه کامل هوش تجاری و دادهکاوی
- تأثیر هوش تجاری بر تصمیمگیری مدیران
- فرآیند هوش تجاری چیست؟
مرحله ۲ — استراتژی و بلوغ BI
مرحله ۳ — معماری و مهندسی داده برای BI
مرحله ۴ — داشبورد، گزارشدهی و بصریسازی داده
مرحله ۵ — پروژه و پیادهسازی BI
مرحله ۶ — کاربردهای هوش تجاری
مرحله ۷ — هوش سازمانی و تحلیل استراتژیک
مرحله ۸ — آینده BI و هوش مصنوعی
- اگر تازه با هوش تجاری آشنا شدهای، از مرحله ۱ شروع کن و بهترتیب جلو برو.
- اگر با مفاهیم BI آشنا هستی، میتوانی مستقیماً وارد مرحله مرتبط با نیازت شوی.
- این مسیر از مفاهیم پایه شروع میشود و تا معماری، پیادهسازی، کاربردهای سازمانی و آینده BI پیش میرود.
تحلیل پیشگویانه (Predictive Analytics) یکی از مهمترین رویکردهای تحلیل داده در هوش تجاری است که به سازمانها کمک میکند با استفاده از دادههای تاریخی و فعلی، درباره اتفاقات و رفتارهای احتمالی آینده پیشبینیهایی انجام دهند. در هوش تجاری، هدف فقط مشاهده گزارشهای مربوط به گذشته نیست؛ بلکه سازمانها میتوانند با استفاده از تحلیلهای پیشرفته و مدلهای آماری و یادگیری ماشین، از دادهها برای تصمیمگیری درباره آینده نیز استفاده کنند.
برای مثال، یک فروشگاه اینترنتی میتواند با بررسی سابقه خرید مشتریان، رفتار آنها در سایت و تعاملشان با محصولات، احتمال خرید مجدد هر مشتری را پیشبینی کند. یک بانک میتواند احتمال نکول وام را تخمین بزند و یک شرکت میتواند با تحلیل دادههای فروش، میزان تقاضای آینده را پیشبینی کند.
به همین دلیل، تحلیل پیشگویانه یکی از مهمترین نقاط اتصال میان هوش تجاری، علم داده و یادگیری ماشین محسوب میشود. در این مقاله با مفهوم تحلیل پیشگویانه، نحوه عملکرد آن، تفاوت آن با سایر انواع تحلیل داده، کاربردها، الگوریتمها و چالشهای استفاده از آن در کسبوکار آشنا میشویم.
تحلیل پیشگویانه در یک نگاه
تحلیل پیشگویانه با استفاده از دادههای تاریخی و فعلی، الگوها و روابط موجود در داده را شناسایی میکند و سپس با کمک مدلهای آماری یا یادگیری ماشین، احتمال وقوع رویدادها یا مقادیر آینده را تخمین میزند.
سرفصل محتوا:
تحلیل پیشگویانه در هوش تجاری چیست؟
تحلیل پیشگویانه در هوش تجاری فرایندی است که طی آن دادههای تاریخی و فعلی یک سازمان تحلیل میشوند تا بتوان احتمال وقوع رویدادها یا نتایج آینده را تخمین زد. این تحلیل میتواند بر اساس روشهای آماری، الگوریتمهای یادگیری ماشین یا ترکیبی از این روشها انجام شود.
در هوش تجاری سنتی، معمولاً تمرکز بر پاسخ دادن به این سؤال است که چه اتفاقی افتاده است؟ برای مثال، داشبورد مدیریتی میتواند میزان فروش ماه گذشته، تعداد مشتریان یا سود یک شرکت را نمایش دهد.
اما تحلیل پیشگویانه یک مرحله جلوتر میرود و میپرسد:
«با توجه به اطلاعاتی که در اختیار داریم، در آینده چه اتفاقی احتمالاً رخ خواهد داد؟»
برای پاسخ به این سؤال، دادههای گذشته بررسی میشوند، ویژگیهای مؤثر شناسایی میشوند و یک مدل پیشبینی ساخته میشود. خروجی این مدل میتواند یک مقدار عددی، یک احتمال، یک کلاس یا یک پیشبینی برای آینده باشد.
بنابراین میتوان مسیر کلی تحلیل پیشگویانه را به شکل زیر در نظر گرفت:
دادههای تاریخی → آمادهسازی داده → ساخت مدل → پیشبینی → تصمیمگیری
چرا تحلیل پیشگویانه برای هوش تجاری اهمیت دارد؟
هدف هوش تجاری فقط جمعآوری داده و ساخت نمودار نیست. ارزش واقعی داده زمانی ایجاد میشود که اطلاعات به بینش قابل استفاده برای تصمیمگیری تبدیل شوند.
یک سازمان ممکن است بداند فروش آن در شش ماه گذشته کاهش پیدا کرده است. این اطلاعات ارزشمند است، اما سؤال مهمتر این است که آیا این روند در ماههای آینده نیز ادامه خواهد داشت؟ کدام محصولات بیشترین کاهش فروش را خواهند داشت؟ کدام مشتریان احتمالاً خرید خود را متوقف میکنند؟ و چه اقدامی میتواند این روند را تغییر دهد؟
تحلیل پیشگویانه میتواند در پاسخ دادن به چنین پرسشهایی نقش داشته باشد.
برای مثال، سازمان میتواند از دادههای گذشته برای پیشبینی موارد زیر استفاده کند:
- فروش آینده
- تقاضای محصولات
- ریزش مشتریان
- احتمال خرید مشتری
- ریسک اعتباری
- احتمال وقوع تقلب
- نیاز آینده به منابع
- عملکرد احتمالی یک فرایند
به این ترتیب، سازمان به جای واکنش نشان دادن به اتفاقات گذشته، میتواند برای سناریوهای احتمالی آینده آماده شود.
تفاوت تحلیل توصیفی، تشخیصی، پیشگویانه و تجویزی
تحلیل داده در سازمانها فقط به Predictive Analytics محدود نمیشود. برای درک بهتر جایگاه تحلیل پیشگویانه، بهتر است چهار نوع اصلی تحلیل را از یکدیگر تفکیک کنیم.
| نوع تحلیل | سؤال اصلی | مثال |
|---|---|---|
| Descriptive Analytics | چه اتفاقی افتاد؟ | فروش شرکت در ماه گذشته چقدر بود؟ |
| Diagnostic Analytics | چرا اتفاق افتاد؟ | چرا فروش ماه گذشته کاهش پیدا کرد؟ |
| Predictive Analytics | چه اتفاقی احتمالاً رخ خواهد داد؟ | فروش ماه آینده چقدر خواهد بود؟ |
| Prescriptive Analytics | چه کاری باید انجام دهیم؟ | برای افزایش فروش چه اقدامی انجام دهیم؟ |
در نتیجه، تحلیل پیشگویانه بین تحلیل گذشته و تصمیمگیری آینده قرار میگیرد. همچنین خروجی Predictive Analytics میتواند به عنوان ورودی تحلیل تجویزی مورد استفاده قرار گیرد.
تحلیل پیشگویانه چگونه کار میکند؟
پیادهسازی تحلیل پیشگویانه معمولاً شامل چند مرحله اصلی است. این مراحل بسته به نوع مسئله، داده و مدل مورد استفاده ممکن است متفاوت باشند، اما فرایند کلی مشابه است.
۱. تعریف مسئله کسبوکار
اولین مرحله مشخص کردن سؤال کسبوکار است. قبل از انتخاب الگوریتم باید مشخص شود که سازمان دقیقاً چه چیزی را میخواهد پیشبینی کند.
برای مثال:
- آیا مشتری در ماه آینده خرید خواهد کرد؟
- کدام مشتری احتمالاً ریزش میکند؟
- فروش ماه آینده چقدر خواهد بود؟
- تقاضای محصول در هفته آینده چقدر است؟
- آیا یک تراکنش احتمالاً تقلبی است؟
تعریف درست مسئله باعث میشود دادهها، ویژگیها، مدل و معیار ارزیابی نیز به شکل صحیح انتخاب شوند.
۲. جمعآوری داده
مدلهای پیشبینی به داده مناسب نیاز دارند. داده میتواند از منابع مختلف مانند سیستمهای فروش، CRM، ERP، وبسایت، اپلیکیشن، پایگاه داده، سنسورها یا سایر سیستمهای سازمانی جمعآوری شود.
هرچه دادهها مرتبطتر، باکیفیتتر و نماینده شرایط واقعی کسبوکار باشند، امکان ساخت مدل قابل اعتماد بیشتر خواهد بود.
۳. پاکسازی و آمادهسازی داده
دادههای خام معمولاً مستقیماً برای آموزش مدل مناسب نیستند. ممکن است دادهها دارای مقادیر گمشده، دادههای تکراری، خطاهای ثبت، مقیاسهای متفاوت یا مقادیر غیرمنطقی باشند.
در این مرحله دادهها پاکسازی و برای استفاده در مدل آماده میشوند. بسته به مسئله ممکن است کارهایی مانند حذف یا جایگزینی مقادیر گمشده، تبدیل متغیرها، نرمالسازی و تبدیل دادههای دستهای انجام شود.
۴. انتخاب و مهندسی ویژگیها
Feature Engineering یکی از مراحل مهم در ساخت مدلهای پیشبینی است. در این مرحله ویژگیهایی انتخاب یا ایجاد میشوند که بتوانند اطلاعات مفیدی درباره متغیر هدف در اختیار مدل قرار دهند.
برای مثال، در پیشبینی ریزش مشتری ممکن است فقط تعداد خریدهای مشتری کافی نباشد و ویژگیهایی مانند مدت زمان از آخرین خرید، تعداد خریدهای اخیر، میانگین مبلغ خرید و تعداد تعاملات با سایت نیز ایجاد شوند.
۵. آموزش مدل پیشبینی
در این مرحله یک الگوریتم مناسب انتخاب شده و با استفاده از دادههای آموزشی، رابطه میان ویژگیهای ورودی و متغیر هدف را یاد میگیرد.
بسته به نوع مسئله میتوان از الگوریتمهای مختلف یادگیری ماشین استفاده کرد.
۶. ارزیابی مدل
مدل آموزشدیده باید با دادههایی که در فرایند آموزش استفاده نشدهاند ارزیابی شود. هدف این است که بررسی کنیم مدل تا چه اندازه میتواند روی دادههای جدید عملکرد مناسبی داشته باشد.
معیار ارزیابی نیز به نوع مسئله بستگی دارد. برای مثال در مسائل طبقهبندی میتوان از معیارهایی مانند Accuracy، Precision، Recall و F1-score استفاده کرد و در مسائل رگرسیون معیارهایی مانند MAE و RMSE کاربرد دارند.
۷. استفاده از پیشبینی در تصمیمگیری
آخرین مرحله تبدیل خروجی مدل به یک بینش یا اقدام کسبوکاری است.
برای مثال اگر مدل احتمال ریزش یک مشتری را ۸۵ درصد پیشبینی کند، سازمان میتواند این مشتری را در یک کمپین حفظ مشتری قرار دهد.
در این مرحله است که تحلیل پیشگویانه از یک مدل فنی به یک ابزار واقعی برای تصمیمگیری کسبوکار تبدیل میشود.
نقش یادگیری ماشین در تحلیل پیشگویانه
یادگیری ماشین (Machine Learning) یکی از فناوریهای مهم مورد استفاده در تحلیل پیشگویانه است. الگوریتمهای یادگیری ماشین میتوانند با بررسی نمونههای تاریخی، الگوها و روابط موجود در دادهها را یاد بگیرند و از آنها برای پیشبینی دادههای جدید استفاده کنند.
با این حال، تحلیل پیشگویانه را نباید دقیقاً معادل یادگیری ماشین دانست. Predictive Analytics یک رویکرد تحلیلی است و میتواند با روشهای آماری نیز انجام شود؛ در حالی که Machine Learning مجموعهای از روشها و الگوریتمهای محاسباتی برای یادگیری الگو از داده است.
در پروژههای واقعی ممکن است از روشهای مختلفی مانند رگرسیون، درخت تصمیم، Random Forest، Gradient Boosting یا شبکههای عصبی استفاده شود.
الگوریتمهای مورد استفاده در تحلیل پیشگویانه
رگرسیون خطی (Linear Regression)
رگرسیون خطی برای پیشبینی یک مقدار عددی بر اساس یک یا چند متغیر ورودی استفاده میشود. برای مثال میتوان از آن برای تخمین میزان فروش، درآمد یا تقاضا استفاده کرد.
رگرسیون لجستیک (Logistic Regression)
رگرسیون لجستیک معمولاً برای مسائل طبقهبندی استفاده میشود و میتواند احتمال تعلق یک نمونه به یک کلاس را تخمین بزند. برای مثال، پیشبینی احتمال ریزش مشتری یا احتمال نکول وام میتواند با این روش انجام شود.
درخت تصمیم (Decision Tree)
درخت تصمیم با ایجاد مجموعهای از قواعد تصمیمگیری، دادهها را به گروههای مختلف تقسیم میکند. این مدل به دلیل ساختار قابل تفسیر خود در بسیاری از مسائل کسبوکاری کاربرد دارد.
جنگل تصادفی (Random Forest)
Random Forest از مجموعهای از درختهای تصمیم استفاده میکند و با ترکیب نتایج آنها میتواند عملکرد و پایداری مدل را در بسیاری از مسائل بهبود دهد.
Gradient Boosting
روشهای Gradient Boosting با ساخت تدریجی مجموعهای از مدلهای سادهتر، تلاش میکنند خطاهای مدلهای قبلی را کاهش دهند. این روشها در بسیاری از مسائل دادههای جدولی عملکرد بالایی دارند.
شبکههای عصبی (Neural Networks)
شبکههای عصبی میتوانند برای مسائل پیچیدهتر و دادههای با ساختارهای مختلف مورد استفاده قرار گیرند. در برخی مسائل مانند تحلیل تصاویر، متن، صوت یا سریهای زمانی پیچیده، شبکههای عصبی و مدلهای Deep Learning میتوانند نقش مهمی داشته باشند.
کاربردهای تحلیل پیشگویانه در کسبوکار
تحلیل پیشگویانه در صنایع مختلف برای پیشبینی رفتار مشتری، تقاضا، ریسک و سایر رویدادهای آینده مورد استفاده قرار میگیرد. چند نمونه مهم عبارتاند از:
پیشبینی فروش
یکی از رایجترین کاربردهای Predictive Analytics، پیشبینی فروش آینده است. شرکت میتواند با استفاده از دادههای تاریخی فروش، فصل، قیمت، کمپینهای بازاریابی و سایر عوامل مؤثر، میزان فروش آینده را تخمین بزند.
این پیشبینی میتواند در برنامهریزی مالی، مدیریت موجودی و تعیین اهداف فروش مورد استفاده قرار گیرد.
پیشبینی تقاضا
فروشگاهها و شرکتهای تولیدی باید بدانند در آینده چه میزان تقاضا برای محصولات آنها وجود خواهد داشت. پیشبینی تقاضا میتواند به کاهش کمبود موجودی یا انباشت بیش از اندازه کالا کمک کند.
پیشبینی ریزش مشتری
یکی دیگر از کاربردهای مهم تحلیل پیشگویانه، Customer Churn Prediction است. مدل میتواند با بررسی رفتار مشتریان گذشته، افرادی را که احتمال بیشتری برای ترک سرویس یا توقف خرید دارند شناسایی کند.
سازمان سپس میتواند پیش از وقوع ریزش، اقدامات لازم مانند پیشنهاد ویژه، تماس پشتیبانی یا ارائه خدمات مناسبتر را انجام دهد.
بازاریابی هدفمند
همه مشتریان یک سازمان رفتار یکسانی ندارند. Predictive Analytics میتواند احتمال خرید محصولات مختلف را برای مشتریان تخمین بزند و به تیم بازاریابی کمک کند کمپینها را برای گروههای مناسبتری اجرا کند.
در نتیجه، به جای ارسال یک پیشنهاد مشابه برای تمام مشتریان، میتوان پیشنهادها را بر اساس احتمال پاسخ هر گروه یا هر مشتری هدفمند کرد.
تشخیص تقلب
در بانکداری، پرداخت آنلاین و خدمات مالی، تعداد تراکنشها میتواند بسیار زیاد باشد. مدلهای تحلیلی میتوانند با بررسی الگوهای تراکنشهای گذشته، موارد غیرعادی یا تراکنشهایی را که احتمال تقلب در آنها بیشتر است شناسایی کنند.
مدیریت ریسک
سازمانها میتوانند با استفاده از دادههای گذشته، احتمال وقوع برخی ریسکها را تخمین بزنند. در صنعت مالی، برای مثال، میتوان احتمال بازپرداخت نشدن وام یا ریسک اعتباری مشتری را بررسی کرد.
پیشبینی منابع انسانی
تحلیل پیشگویانه در منابع انسانی نیز میتواند برای شناسایی الگوهای مرتبط با ریزش کارکنان، پیشبینی نیازهای استخدامی و برنامهریزی نیروی انسانی استفاده شود.
البته استفاده از دادههای کارکنان نیازمند توجه جدی به حریم خصوصی، عدالت الگوریتمی و جلوگیری از تصمیمگیری تبعیضآمیز است.
یک مثال ساده از تحلیل پیشگویانه
فرض کنیم یک فروشگاه اینترنتی میخواهد احتمال خرید مجدد مشتریان خود را پیشبینی کند.
برای هر مشتری اطلاعاتی مانند موارد زیر در اختیار داریم:
- سن
- تعداد خریدهای قبلی
- میانگین مبلغ خرید
- تعداد بازدید از سایت
- تعداد روزهای گذشته از آخرین خرید
- تعداد تعامل با کمپینهای بازاریابی
با استفاده از دادههای تاریخی، مشخص است که کدام مشتریان در گذشته خرید کردهاند و کدام مشتریان خرید نکردهاند. این دادهها میتوانند برای آموزش یک مدل طبقهبندی استفاده شوند.
پس از آموزش مدل، برای یک مشتری جدید ممکن است خروجی به صورت زیر باشد:
احتمال خرید مجدد مشتری: ۸۲٪
بر اساس این پیشبینی، سیستم میتواند این مشتری را در گروه مشتریان با احتمال خرید بالا قرار دهد.
در مرحله بعد، این اطلاعات میتواند وارد فرایند بازاریابی شود. برای مثال سازمان میتواند پیشنهاد محصول مرتبطی برای این مشتری ارسال کند.
در این مثال، مدل یادگیری ماشین به تنهایی ارزش اصلی را ایجاد نمیکند؛ ارزش زمانی ایجاد میشود که پیشبینی مدل به یک تصمیم یا اقدام کسبوکاری متصل شود.
تحلیل پیشگویانه و هوش تجاری چه تفاوتی دارند؟
هوش تجاری و تحلیل پیشگویانه دو مفهوم متفاوت اما مرتبط هستند. هوش تجاری مجموعهای گسترده از فرایندها، ابزارها و روشهایی است که برای جمعآوری، یکپارچهسازی، تحلیل و نمایش دادههای کسبوکار استفاده میشود.
در مقابل، Predictive Analytics یکی از رویکردهای پیشرفته تحلیل داده است که بر پیشبینی رویدادها یا مقادیر آینده تمرکز دارد.
برای مثال:
- BI Dashboard: فروش ماه گذشته را نشان میدهد.
- Diagnostic Analytics: دلایل کاهش فروش را بررسی میکند.
- Predictive Analytics: فروش ماه آینده را پیشبینی میکند.
- Prescriptive Analytics: پیشنهاد میدهد برای افزایش فروش چه اقدامی انجام شود.
بنابراین Predictive Analytics میتواند یکی از لایههای تحلیلی پیشرفته در یک معماری مدرن هوش تجاری باشد.
دادههای مورد نیاز برای تحلیل پیشگویانه
کیفیت پیشبینی به کیفیت دادههایی که مدل از آنها استفاده میکند وابسته است. داشتن حجم بسیار زیادی از داده به تنهایی تضمین نمیکند که مدل پیشبینی خوبی ساخته شود.
دادهها باید تا حد امکان:
- مرتبط با مسئله باشند.
- کیفیت مناسبی داشته باشند.
- پوشش زمانی مناسبی داشته باشند.
- دارای برچسب صحیح باشند؛ در صورت نیاز به یادگیری با نظارت.
- نماینده شرایط واقعی کسبوکار باشند.
برای مثال، اگر هدف پیشبینی فروش سال آینده باشد، استفاده از دادههای مربوط به چند روز اخیر ممکن است اطلاعات کافی برای شناسایی الگوهای بلندمدت در اختیار مدل قرار ندهد.
چالشهای تحلیل پیشگویانه
با وجود مزایای Predictive Analytics، اجرای موفق آن در سازمانها چالشهایی نیز دارد.
کیفیت پایین داده
دادههای ناقص، اشتباه یا ناسازگار میتوانند باعث شوند مدل الگوهای نادرستی یاد بگیرد.
دادههای گمشده
وجود مقادیر گمشده در ویژگیهای مهم میتواند کیفیت مدل را کاهش دهد و باید متناسب با ماهیت داده مدیریت شود.
بیشبرازش (Overfitting)
گاهی مدل به جای یادگیری الگوهای عمومی، بیش از حد به دادههای آموزشی وابسته میشود. چنین مدلی ممکن است روی دادههای آموزشی عملکرد بسیار خوبی داشته باشد اما روی دادههای جدید ضعیف عمل کند.
نشت داده (Data Leakage)
اگر اطلاعاتی که در زمان واقعی پیشبینی در دسترس نیستند به اشتباه وارد فرایند آموزش مدل شوند، عملکرد مدل در محیط آزمایشی ممکن است غیرواقعی و بیش از حد خوب به نظر برسد.
تغییر رفتار دادهها
رفتار مشتریان، بازار و شرایط اقتصادی در طول زمان تغییر میکند. بنابراین مدلی که امروز عملکرد مناسبی دارد ممکن است در آینده به دلیل تغییر الگوهای داده نیاز به بازآموزی یا بررسی مجدد داشته باشد.
تفسیرپذیری مدل
در برخی کاربردهای حساس، صرفاً داشتن یک پیشبینی کافی نیست و سازمان باید بتواند دلایل تصمیم مدل را نیز تا حد مناسبی توضیح دهد.
مزایای تحلیل پیشگویانه در هوش تجاری
استفاده صحیح از Predictive Analytics میتواند مزایای مختلفی برای سازمان ایجاد کند:
- تصمیمگیری بهتر: تصمیمها بر اساس داده و احتمالهای محاسبهشده انجام میشوند.
- کاهش ریسک: برخی رویدادهای پرریسک میتوانند پیش از وقوع شناسایی شوند.
- افزایش فروش: مشتریان و فرصتهای فروش با احتمال بالاتر شناسایی میشوند.
- کاهش ریزش مشتری: مشتریان در معرض ریزش میتوانند زودتر شناسایی شوند.
- بهینهسازی منابع: منابع بر اساس تقاضای پیشبینیشده برنامهریزی میشوند.
- بهبود تجربه مشتری: پیشنهادها و خدمات میتوانند متناسبتر با رفتار مشتری ارائه شوند.
- برنامهریزی بهتر: سازمان میتواند برای سناریوهای احتمالی آینده آمادهتر باشد.
نقش تحلیل پیشگویانه در آینده هوش تجاری
هوش تجاری در سالهای اخیر از گزارشهای ایستا و داشبوردهای مدیریتی فراتر رفته است. سازمانها به دنبال سیستمهایی هستند که نهتنها وضعیت فعلی را نمایش دهند، بلکه بتوانند درک عمیقتری از آینده نیز ارائه کنند.
ترکیب BI، Data Analytics، Machine Learning و Artificial Intelligence میتواند چنین قابلیتی را ایجاد کند.
در یک معماری مدرن، دادهها ابتدا از منابع مختلف جمعآوری و یکپارچه میشوند. سپس ابزارهای BI برای تحلیل و نمایش اطلاعات مورد استفاده قرار میگیرند و مدلهای پیشبینی میتوانند لایهای هوشمند برای تخمین رفتار آینده به این سیستم اضافه کنند.
به این ترتیب، داشبورد مدیریتی فقط نمیگوید «چه اتفاقی افتاده است»، بلکه میتواند اطلاعاتی درباره «چه اتفاقی ممکن است رخ دهد» نیز در اختیار تصمیمگیرندگان قرار دهد.
تحلیل پیشگویانه از داده تا تصمیم
ارزش واقعی تحلیل پیشگویانه زمانی ایجاد میشود که خروجی مدل به فرایندهای واقعی سازمان متصل شود.
یک زنجیره ساده را میتوان به شکل زیر در نظر گرفت:
دادههای سازمان
↓
تحلیل و آمادهسازی داده
↓
مدل پیشبینی
↓
پیشبینی و احتمال
↓
بینش کسبوکار
↓
تصمیم و اقدام
برای مثال، یک مدل ممکن است احتمال ریزش یک مشتری را ۸۵ درصد تخمین بزند. این عدد به تنهایی یک تصمیم نیست. سازمان باید مشخص کند در چنین شرایطی چه اقدامی انجام شود؛ برای مثال ارائه پیشنهاد ویژه، تماس با مشتری یا بررسی مشکل خدمات.
بنابراین هدف نهایی Predictive Analytics صرفاً ساخت یک مدل دقیق نیست، بلکه تبدیل پیشبینی به تصمیم قابل اجرا است.
سؤالات متداول درباره تحلیل پیشگویانه
تحلیل پیشگویانه در هوش تجاری چیست؟
تحلیل پیشگویانه رویکردی برای استفاده از دادههای تاریخی و فعلی و تخمین رویدادها یا نتایج احتمالی آینده است. این کار میتواند با روشهای آماری و الگوریتمهای یادگیری ماشین انجام شود.
تفاوت Predictive Analytics و Business Intelligence چیست؟
هوش تجاری حوزهای گسترده برای جمعآوری، تحلیل و ارائه اطلاعات کسبوکار است، در حالی که Predictive Analytics بر پیشبینی نتایج و رفتارهای احتمالی آینده تمرکز دارد.
آیا Predictive Analytics همان Machine Learning است؟
خیر. Predictive Analytics یک رویکرد تحلیلی است و Machine Learning یکی از فناوریهای مهم مورد استفاده برای ساخت مدلهای پیشبینی محسوب میشود.
تحلیل پیشگویانه چه کاربردهایی دارد؟
پیشبینی فروش، پیشبینی تقاضا، پیشبینی ریزش مشتری، تشخیص تقلب، مدیریت ریسک، بازاریابی هدفمند و برنامهریزی منابع از جمله کاربردهای مهم آن هستند.
برای تحلیل پیشگویانه به چه دادههایی نیاز داریم؟
داده مورد نیاز به مسئله بستگی دارد، اما معمولاً باید دادههای تاریخی مرتبط، باکیفیت و تا حد امکان نماینده شرایط واقعی کسبوکار در اختیار باشد.
بهترین الگوریتم برای تحلیل پیشگویانه چیست؟
الگوریتمی که برای تمام مسائل بهترین باشد وجود ندارد. انتخاب مدل به نوع مسئله، حجم و ساختار داده، متغیر هدف، میزان تفسیرپذیری مورد نیاز و سایر محدودیتهای پروژه بستگی دارد.
جمعبندی
تحلیل پیشگویانه در هوش تجاری یکی از مهمترین روشهای تبدیل دادههای گذشته و فعلی به بینش درباره آینده است. این رویکرد با استفاده از روشهای آماری و الگوریتمهای یادگیری ماشین میتواند احتمال وقوع رویدادها و مقادیر آینده را تخمین بزند.
پیشبینی فروش، تقاضا، ریزش مشتری، تقلب و ریسک از جمله کاربردهای مهم تحلیل پیشگویانه در کسبوکار هستند. با این حال، موفقیت یک پروژه Predictive Analytics فقط به انتخاب یک الگوریتم قدرتمند وابسته نیست؛ کیفیت داده، تعریف صحیح مسئله، ارزیابی مدل و نحوه استفاده از خروجی مدل در فرایند تصمیمگیری نیز اهمیت زیادی دارد.
در نهایت، مسیر تکامل تحلیل داده در سازمان را میتوان به صورت زیر خلاصه کرد:
چه اتفاقی افتاد؟ → چرا اتفاق افتاد؟ → چه اتفاقی احتمالاً رخ میدهد؟ → چه کاری باید انجام دهیم؟
تحلیل پیشگویانه به سازمان کمک میکند از مرحله مشاهده گذشته عبور کند و با استفاده از داده، برای آینده آمادهتر باشد. زمانی که این قابلیت در کنار زیرساخت مناسب هوش تجاری و فرایندهای تصمیمگیری سازمان قرار گیرد، داده میتواند از یک دارایی اطلاعاتی به ابزاری برای ایجاد مزیت رقابتی تبدیل شود.